Sejm uchwalił nowelizację ustawy o VAT, która przenosi na uczciwego nabywcę ryzyko cudzych oszustw. Za przyjęciem głosowało 420 posłów, przeciw było 21. Ustawa jest teraz w Senacie i czeka na dalszą ścieżkę legislacyjną, ale jeśli przejdzie, kluczowe przepisy mają wejść w życie już 1 października 2026 r.
Do tej pory solidarna odpowiedzialność dotyczyła głównie towarów. Teraz obejmie usługi niematerialne: księgowe, doradcze, reklamowe, marketingowe, informatyczne, badania rynku czy usługi związane z zatrudnieniem (nowy załącznik nr 16 do ustawy).
Mechanizm w praktyce
Jeśli faktura opiewa na więcej niż 15 tys. zł albo łączna wartość netto usług od jednego kontrahenta przekroczy w miesiącu 50 tys. zł, nabywca może odpowiadać za VAT, którego nie zapłacił jego usługodawca. Po przekroczeniu limitu miesięcznego odpowiedzialność obejmuje wszystkie usługi od tego podmiotu, nawet te udokumentowane drobnymi fakturami.
Najbardziej niepokoi przesłanka
Odpowiadasz, jeśli fiskus uzna, że wiedziałeś lub miałeś uzasadnione podstawy przypuszczać, że VAT nie trafi do urzędu. To pojęcie skrajnie nieostre. Jak mała firma ma zweryfikować, czy agencja reklamowa albo biuro rachunkowe rzetelnie rozlicza VAT?
Zmienia się też filozofia split paymentu
Mechanizm podzielonej płatności nigdy nie był stuprocentową gwarancją, ale w praktyce dawał nabywcy względne bezpieczeństwo. Płacąc w MPP, w większości sytuacji nie odpowiadałeś za VAT niezapłacony przez sprzedawcę. Po zmianach ta ochrona słabnie. Nie zadziała, jeśli organ uzna, że nabywca wiedział o nadużyciu prawa po stronie kontrahenta.
Co robić już teraz
Samo opłacenie faktury na rachunek z białej listy przestaje gwarantować spokojny sen zarządu.
- Wdróż procedurę weryfikacji kontrahentów.
- Reaguj na ceny bez uzasadnienia rynkowego i transakcje bez sensu gospodarczego.
- Przede wszystkim archiwizuj dowody, że kontrahent został sprawdzony, a zakup był rzeczywisty.
Skala korzyści dla budżetu? Ministerstwo Finansów szacuje dodatkowe wpływy na 70 mln zł rocznie.
